JansonAcademy  

voor wie JA zegt tegen inspirerend & uitdagend onderwijs                

 

Wereldoriëntatie

Alle activiteiten waardoor leerlingen steeds meer thuis raken in en vat krijgen op hun wereld, vat ik hier maar samen onder de naam wereldoriëntatie: dichtbij en veraf, nu en vroeger, natuur en cultuur, techniek en kunsten.

Om meer van de wereld te weten te komen, is het niet genoeg om reproducerende vragen bij een tekst te kunnen beantwoorden. In de eerste plaats moeten de leerlingen de kans krijgen zelf vragen te stellen, vanuit eigen of door jou als leraar opgewekte nieuwsgierig-heid. 
Daarnaast zijn actieve ervaringen met alle zintuigen belangrijk, waarbij de manieren van waarnemen zullen wisselen per onderwerp.
Wereldoriëntatie mag je daarom niet verengen tot een oefening in begrijpend lezen: er zijn veel meer kennisbronnen dan geschreven teksten en daarmee een veel grotere variatie in passende activiteiten en werkvormen. 

Bovendien is het belangrijk dat je leerlingen uitdaagt tot denkprocessen 'van hogere orde' (Bloom), waardoor zij veel intensiever en actiever met de stof leren omgaan. Dit leidt tot opbrengsten die de leerlingen minder snel vergeten.

De voornaamste opbrengst van wereldoriëntatie is (het behoud van) een onderzoekende, nieuwsgierige houding. Daar hoort ook het verzamelen van feiten bij, maar nooit van losse feiten.
Daarnaast vraagt het ook de vaardigheden om daarmee aan de slag te kunnen gaan. 
Het gaat dan om het herkennen van verbanden en die kunnen verbeelden en verwoorden. Maar het gaat ook om goed leren observeren, een verwachting (hypothese) formuleren, hoofd- en bijzaken en meningen en feiten kunnen onderscheiden.   

Daardoor is wereldoriëntatie een prima context waarbinnen leerlingen systematisch hun woordenschat kunnen uitbreiden.

Het is niet nodig dat alle leerlingen dezelfde aspecten onderzoeken en bestuderen.
Er is keuze genoeg, ook vanuit de kerndoelen.
Natuurlijk blijft een gedeelde basis van functionele begrippen en vaardigheden nodig om verder te komen en te kunnen samenwerken. Dit vraagt regie en initiatief van jou als leraar, zonder dat je daarmee de ruimte voor de leerlingen dichttimmert.

Willen jullie je praktijk van wereldoriëntatie eens tegen het licht houden en toetsen aan het begrip opbrengstveroorzakend of aan de visie van de school? Dan vervul ik graag die rol van kritische vriend, maar ook die van degene die jullie team kan toerusten tot een andere manier van lesgeven en organiseren.